Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE, Krajowy ośrodek) realizuje szeroko zakrojone zadania w zakresie bilansowania i zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń powietrza oraz administruje systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. KOBiZE stanowi również zaplecze eksperckie dla Ministra Klimatu i Środowiska, zapewniając wsparcie analityczne w sprawach dotyczących polityki klimatycznej i ochrony powietrza z uwzględnieniem skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych tej polityki.

Wykonuje zadania związane z krajową inwentaryzacją, raportowaniem i prognozowaniem emisji wynikające z regulacji unijnych, w tym dyrektywy pułapowej (NEC) i dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych (IED), a także międzynarodowych konwencji, zwłaszcza Konwencji klimatycznej i Porozumienia paryskiego oraz Konwencji LRTAP. Opracowane sprawozdania przekazywane są instytucjom unijnym i międzynarodowym jako oficjalne raporty rządowe. Na podstawie tych szacunków dokonywana jest m.in. ocena, czy Polska spełnia cele redukcji emisji w non-ETS i oraz w odniesieniu do zanieczyszczeń objętych dyrektywą NEC. Z kolei na podstawie opracowywanych prognoz emisji oceniana jest zdolność Polski do wypełnienia celów w przyszłości. Krajowy ośrodek monitoruje również, analizuje i sprawozdaje realizację krajowych polityk i działań (PaMs) prowadzących do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń powietrza.

Zasadnicza część działalności KOBiZE koncentruje się na realizacji zadań ustawowych związanych z administrowaniem systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) na terytorium Polski, a także w obszarze emisji krajowych nieobjętych tym systemem, tzw. non‑ETS. Administrowanie systemem handlu uprawnieniami do emisji obejmuje m.in. nadzorowanie procesu raportowania, weryfikacji i rozliczania wielkości emisji. Krajowy ośrodek realizuje również zadania związane z przydziałem bezpłatnych uprawnień do emisji, a także z wdrażaniem mechanizmu CBAM oraz zarządza polską częścią Rejestru Unii. W przyszłości zakres zadań KOBiZE ulegnie dalszemu rozszerzeniu w związku z wdrożeniem równoległego systemu handlu uprawnieniami do emisji dla sektorów: komunalno-bytowego, transportu drogowego i tzw. sektorów dodatkowych (ETS2).

Krajowy ośrodek wykonuje zadania związane z funkcjonowaniem Krajowego systemu bilansowania i prognozowania emisji, a także prowadzi Krajową bazę o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji oraz Centralną Bazę Emisyjną, która gromadzi dane dotyczące emisji liniowych, powierzchniowych i punktowych w rozkładzie przestrzennym, wykorzystywane na potrzeby modelowania wykonywanego w ramach oceny rocznej jakości powietrza. Natomiast na podstawie danych gromadzonych w Krajowej bazie KOBiZE sporządza zestawienia, informacje i raporty na potrzeby m.in. systemu opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, czy też analiz modelowych. Dane ze swoich baz, które stanowią istotne w skali kraju źródło informacji o emisjach, KOBiZE wykorzystuje do wypełniania krajowych zobowiązań sprawozdawczych, a także udostępnia je instytucjom i jednostkom publicznym. Ważnym zadaniem Krajowego ośrodka jest opracowywanie i aktualizacja Krajowego Programu Ograniczania Zanieczyszczenia Powietrza dla substancji, dla których ustalono krajowe zobowiązania w zakresie redukcji ich emisji. Program ten stanowi podstawowe narzędzie redukcji krajowych emisji niektórych rodzajów zanieczyszczeń powietrza.

Aktywność Krajowego ośrodka w zakresie administrowania EU ETS i zarządzania emisjami oraz wiedza i doświadczenie jego pracowników sprawiają, że KOBiZE jest postrzegany jako istotne wsparcie administracji centralnej w dziedzinie polityki ochrony powietrza oraz polityki klimatyczno-energetycznej, a także ceniony na forum unijnym i międzynarodowym ośrodek analityczny. Dysponuje zapleczem eksperckim, analitycznym i narzędziowym (m.in. modelami ekonomicznymi) wspierającym proces podejmowania decyzji dotyczących kierunków i intensywności działań na rzecz polityki klimatycznej. Pracownicy KOBiZE uczestniczą w pracach zespołów eksperckich, grup roboczych czy komitetów wybieranych w ramach konwencji międzynarodowych oraz Unii Europejskiej.

KOBiZE funkcjonuje w strukturze Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ‑PIB) z siedzibą w Warszawie. Zadania Krajowego ośrodka są finansowane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).