W dniach 23-25 września 2026 r. KOBiZE uczestniczyło i było współorganizatorem dwóch wydarzeń podczas Kongresu Nowej Mobilności 2026 w Katowicach.
I. Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych (CAKE) było współorganizatorem dyskusji panelowej pt. „Transport wobec nowych celów klimatycznych i jakości powietrza: wyzwania, koszty i instrumenty wsparcia”.
Dyskusję poprzedziła prezentacja dr. Wojciecha Rabiegi z CAKE, który przedstawił wyniki modelowania przyszłości polskiego transportu. Skala wyzwania jest duża – w 2024 r. transport odpowiadał już za blisko 25% krajowych emisji CO₂, wobec niewiele ponad 5% w 1990 r. Scenariusz CAKE zakłada dalszy wzrost aktywności transportowej, ale jednocześnie postępującą elektryfikację floty i stopniowe ograniczanie wykorzystania paliw kopalnych. Do 2050 r. emisje transportowe spadają w nim o ok. 69% względem 2025 r., a zapotrzebowanie na paliwa kopalne o 66%. Jak osiągnąć tak głęboką transformację? O tym pod kierunkiem moderatora Tomasza Polichnowskiego z ZCBE/KOBiZE dyskutowali przedstawiciele administracji, biznesu i sektora finansowego.
Leszek Wiwała (Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego) zwrócił uwagę na dużą niepewność długoterminowych prognoz popytu na paliwa oraz na to, że pojazdy spalinowe pozostaną częścią polskiej floty jeszcze przez wiele lat. W jego ocenie transformacja będzie opierać się na miksie technologii i paliw, w tym biopaliwach, natomiast masowe wykorzystanie paliw syntetycznych w transporcie drogowym ograniczają obecnie przede wszystkim ich wysokie koszty.
Grzegorz Stępiński (Polski Fundusz Rozwoju S.A.) podkreślał, że elektryfikacja transportu wymaga przede wszystkim odpowiednich zdolności wytwórczych, infrastruktury i dostępu do konkurencyjnej cenowo energii. Wskazał również na potrzebę szerszego spojrzenia na transformację transportu, w tym przenoszenia części przewozów z dróg na kolej.
Maciej Pyrka (kierownik Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych) mówił o roli ETS2. W pierwszych latach funkcjonowania systemu jego wpływ na dekarbonizację transportu może być stosunkowo umiarkowany. Znacznie większe znaczenie będzie miało połączenie sygnału cenowego z rozwojem infrastruktury, zwiększaniem dostępności pojazdów zeroemisyjnych oraz instrumentami ograniczającymi społeczne koszty transformacji.
Franciszek Dreziński (MAN Truck & Bus) wskazywał, że w ciężkim transporcie drogowym sama technologia coraz rzadziej stanowi podstawową barierę. Elektryczne ciężarówki mogą już osiągać zasięgi pozwalające na realizację wielu zadań przewozowych. Wyzwaniem pozostaje stworzenie odpowiednich warunków ich eksploatacji – od infrastruktury ładowania po rozwiązania ekonomiczne, takie jak system opłat drogowych i sprawnie funkcjonujące programy wsparcia.
Jacek Mizak (Instytut Zrównoważonej Gospodarki) przypomniał natomiast, że transformacja transportu to nie tylko redukcja CO₂. Ważnym argumentem za zmianami, szczególnie w miastach, jest poprawa jakości powietrza. Dekarbonizacja może przy tym oznaczać zarówno zmianę technologii pojazdów, jak i zmianę sposobu przemieszczania się – w tym większą rolę transportu publicznego i działań wpływających na zachowania transportowe.
W ostatniej rundzie paneliści odpowiedzieli na wspólne pytanie o najważniejsze instrumenty wspierające transformację transportu drogowego w perspektywie 2028 r. Wskazywano m.in. na rozwój infrastruktury i dostęp do taniej energii, wsparcie transportu publicznego, właściwe wdrożenie RED III, zachęty w systemie e-TOLL oraz odpowiednią kolejność wdrażania regulacji i instrumentów wsparcia.
II. Centrum Bilansowania i Rozkładu danych Emisyjnych KOBiZE było współorganizatorem dyskusji w formie okrągłego stołu pt. „AAQD: jak miasta przygotują się na nowe normy jakości powietrza?”
Prezentację wprowadzającą przedstawił p. Albert Żochowski z PSNM pt: „New Mobility White Papers on Air Ambient Quality Directive”.
Dyskusja podczas okrągłego stołu koncentrowała się na nowych wymaganiach wynikających ze zrewidowanej dyrektywy AAQD oraz wyzwaniach związanych z ich wdrożeniem na poziomie miast i samorządów. Rozmawiano o zmianach w zakresie monitoringu i oceny jakości powietrza, nowych normach oraz o tym, jak ich spełnienie może wpłynąć na funkcjonowanie samorządów. Istotnym elementem dyskusji była rola danych o emisjach, ruchu i jakości powietrza oraz narzędzi analitycznych i modelowania w identyfikacji źródeł emisji i planowaniu skutecznych działań. Zastanawiano się również, w jaki sposób można wykorzystać modelowanie do oceny przewidywanych efektów planowanych działań jeszcze przed ich wdrożeniem. W dalszej części dyskusji skupiono się na przełożeniu danych i analiz na konkretne działania ograniczające emisje z transportu oraz na możliwościach łączenia informacji o emisjach, ruchu i jakości powietrza z procesem planowania polityki transportowej. W końcowej części omówiono najważniejsze działania, które miasta powinny podjąć w najbliższych 12 miesiącach w celu przygotowania się do wdrożenia nowych wymagań wynikających z dyrektywy AAQD.
W dyskusji wzięli udział przedstawiciele KOBiZE – Karol Szymankiewicz, który pełnił rolę moderatora, Anna Paczosa i Iwo Augustyński oraz przedstawiciele samorządów, GIOŚ, środowiska naukowego oraz instytucji i organizacji zajmujących się transportem i jakością powietrza:
- Barbara Toczko - Zastępczyni Dyrektora ds. jakości powietrza, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
- Paweł Malka - Naczelnik Wydziału Ochrony Powietrza, Urząd m.st. Warszawy,
- Patryk Białas, Radny Miasta Katowice, Przewodniczący Komisji Klimatu i Środowiska Rady Miasta Katowice
- dr hab. inż. Jacek Oskarbski, - Profesor uczelni, Kierownik Laboratorium Systemów Transportu na Wydziale Inżynierii Lądowej i Środowiska, Politechnika Gdańska
- Aleksander Szałański - Kierownik programu mobilność i miasta, Instytut Zrównoważonej Gospodarki.
Po ciekawej dyskusji uczestnicy wskazali, że:
- Komunikacja i edukacja mieszkańców są kluczowe. Skuteczna polityka poprawy jakości powietrza wymaga nie tylko odpowiednich działań, ale również przekonania mieszkańców, że podejmowane działania i ograniczenia mają sens i służą przede wszystkim ochronie zdrowia – naszego i przyszłych pokoleń.
- Miasta potrzebują dobrych danych i narzędzi do ich wykorzystania. Dane są rozproszone, a ich zebranie, przetworzenie i połączenie z modelowaniem wymaga odpowiednich kompetencji, narzędzi i wsparcia.
Najważniejszy wniosek z dyskusji: skuteczne wdrażanie AAQD to nie tylko nowe normy i wymagania. To przede wszystkim współpraca, dobre dane, odpowiednie narzędzia oraz dialog z mieszkańcami.
Źródło: zdjęcia udostępnione przez organizatorów KNM 2026.