W dniach 5-7 maja 2026 r. we Florencji odbyła się kolejna edycja konferencji EUI Climate Week 2026, organizowanej przez European University Institute (EUI). Tegoroczne wydarzenie realizowano pod hasłem „Transition in Times of Geopolitical Pressure. Core Issues for the Second Half of the EU Commission 2024–2029” i było ono poświęcone najważniejszym wyzwaniom związanym z przyszłością europejskiej polityki klimatyczno-energetycznej w warunkach rosnącej presji geopolitycznej.
W konferencji uczestniczył Robert Jeszke, Z-ca dyrektora IOŚ-PIB ds. zarządzania emisjami oraz Kierownik Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE), reprezentując IOŚ-PIB/KOBiZE w debatach eksperckich dotyczących m.in. przyszłości systemu EU ETS, reformy mechanizmu MSR (ang. Market Stability Reserve), wykorzystania międzynarodowych jednostek offsetowych, finansowania dekarbonizacji przemysłu oraz stopniowej integracji państw kandydujących z unijną architekturą klimatyczną.
Podczas licznych sesji eksperckich i dyskusji panelowych podkreślano, że EU ETS wchodzi obecnie w nową fazę rozwoju. System nie jest już postrzegany wyłącznie jako instrument redukcji emisji, lecz jako jeden z kluczowych elementów polityki gospodarczej, przemysłowej, energetycznej i geopolitycznej UE.
W trakcie debat zwracano uwagę, że planowany na 2026 r. przegląd EU ETS będzie miał charakter strategiczny i wykraczający poza standardową rewizję parametrów systemu. Dyskusje koncentrowały się wokół pytania, w jaki sposób po 2030 r. pogodzić ambitne cele klimatyczne UE z potrzebą utrzymania konkurencyjności przemysłu, stabilności cen energii, płynności rynku oraz społecznej akceptacji dla transformacji energetycznej.
Robert Jeszke podkreślał konieczność dalszej ewolucji EU ETS, w tym przeglądu liniowego współczynnika redukcji emisji po 2031 r. (ang. Linear Reduction Factor, LRF) oraz zapewnienia odpowiedniej płynności na rynku uprawnień do emisji. Wskazywał, że nadmierne „usztywnienie” podaży uprawnień EUA (rozumiane, jako brak elastyczności systemu) może prowadzić do wzrostu zmienności ich cen oraz napięć politycznych wokół systemu EU ETS.
Istotnym elementem dyskusji była także przyszłość rezerwy MSR (ang. Market Stability Reserve). Wskazywano, że po 2030 r. głównym wyzwaniem może stać się nie nadwyżka, lecz niedobór uprawnień oraz ograniczona płynność rynku. Podkreślano potrzebę zwiększenia elastyczności mechanizmu MSR, rewizji zasad unieważniania uprawnień czy też możliwości powiązania rezerwy MSR z przyszłym zarządzaniem jednostkami offsetowymi (tzw. removals i jednostkami międzynarodowymi).
W tym kontekście Robert Jeszke zwrócił uwagę na rosnącą potrzebę bardziej strukturalnego i instytucjonalnego podejścia do zarządzania rynkiem CO2. Jednym z analizowanych rozwiązań była koncepcja powołania specjalnej instytucji tj. European Central Carbon Bank (ECCB), który mógłby odgrywać istotną rolę w zarządzaniu płynnością rynku, jednostkami pochłaniania (removals) oraz wykorzystaniem międzynarodowych jednostek offsetowych przy jednoczesnym zachowaniu integralności środowiskowej systemu EU ETS.
Ważnym tematem konferencji była również przyszłość finansowania dekarbonizacji przemysłu energochłonnego. Dyskusje dotyczyły m.in. roli przychodów z EU ETS, przyszłości alokacji bezpłatnych uprawnień, instrumentów wsparcia inwestycyjnego oraz rozwijanej na poziomie UE koncepcji ETS Investment Booster. Podkreślano konieczność tworzenia mechanizmów wspierających transformację przemysłową w sposób uwzględniający zróżnicowaną sytuację państw członkowskich UE, ich możliwości inwestycyjne oraz strukturę gospodarki i sektora energetycznego.
W trakcie konferencji, omawiano także kwestie związane z potencjalnym wykorzystaniem jednostek pochłaniania (ang. removals) i międzynarodowych jednostek offsetowych po 2030 r. Uczestnicy debat wskazywali, że ewentualne włączenie takich jednostek do architektury polityki klimatycznej UE wymagałoby wspólnych kryteriów jakości, centralnego nadzoru oraz odpowiednich mechanizmów kontrolnych gwarantujących stabilność rynku i wysoką integralność środowiskową.
Osobnym obszarem dyskusji była stopniowa integracja państw kandydujących do Unii Europejskiej, w szczególności Bałkanów Zachodnich, Ukrainy i Mołdawii, z unijną architekturą klimatyczną. Robert Jeszke odniósł się do doświadczeń projektu LIFE ENSPIRE realizowanego przez CAKE/KOBiZE, wskazując na znaczenie analiz dotyczących wpływu ewoluujących polityk klimatyczno-energetycznych UE na państwa sąsiadujące oraz wspierania ich konwergencji z wymogami i regulacjami unijnymi.
Konferencja była również polem do dyskusji wobec aktualnych wyzwań geopolitycznych, w tym wojny w Ukrainie, napięć globalnych oraz rosnącej konkurencji gospodarczej pomiędzy UE, Chinami i Stanami Zjednoczonymi. W dyskusjach podkreślano, że polityka klimatyczna UE staje się coraz bardziej powiązana z kwestiami bezpieczeństwa energetycznego, odporności przemysłu, strategicznej autonomii oraz polityki rozszerzenia UE.
Udział w EUI Climate Week 2026 był bardzo dobrą okazją do zaprezentowania doświadczeń KOBiZE/CAKE oraz promocji realizowanych projektów, w szczególności LIFE ENSPIRE w szczególności dzięki spotkaniu networkingowemu z profesorem Simone Borghesi, Dyrektorem FSR Climate z projektu LIFE NETS, a także wymiany poglądów z przedstawicielami instytucji europejskich, środowisk eksperckich, sektora przemysłowego i uczestników rynku EU ETS.
