Zgodnie z Europejskim prawem o klimacie państwa członkowskie UE zobowiązały się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Pierwszym krokiem na drodze do tego celu było przyjęcie przez UE celu ograniczenia emisji netto o co najmniej 55% do 2030 r., a następnie o 90% do 2040 r. względem 1990 r. EU ETS odgrywa kluczową rolę w realizacji celu neutralności klimatycznej, ponieważ umożliwia redukcję emisji w sektorach objętych systemem w sposób efektywny kosztowo poprzez stopniowo zaostrzany limit emisji (tzw. cap) oraz sygnał cenowy wynikający z handlu uprawnieniami.
W dniu 17 lipca 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt rewizji dyrektywy EU ETS[1], rozpoczynając kolejny etap rozwoju systemu po 2030 r. Pakiet obejmuje propozycje zmian w dyrektywie EU ETS wraz z oceną skutków, projekty zmian przepisów dotyczących monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji (MRV), aktualizację wartości benchmarków dla ciepła i paliw oraz ewaluację funkcjonowania Funduszu Innowacyjnego i Funduszu Modernizacyjnego. Celem proponowanych zmian jest dostosowanie systemu do realizacji unijnego celu redukcji emisji o 90% do 2040 r. w porównaniu do 1990 r. Komisja Europejska zaproponowała zmiany w systemie EU ETS, które mają przekształcić go z mechanizmu ograniczania emisji w narzędzie wspierające inwestycje, innowacje i konkurencyjność europejskiego przemysłu. Reforma systemu EU ETS ma umożliwić realizację celu klimatycznego UE na 2040 r., przy jednoczesnym zapewnieniu przedsiębiorstwom większej elastyczności w procesie transformacji. Obecnie propozycje Komisji Europejskiej stanowią przedmiot prac legislacyjnych Parlamentu Europejskiego i Rady UE.
Główne elementy zaproponowanej reformy systemu EU EUETS obejmują następujące działania:
1. Zwiększone finansowanie zielonej transformacji przemysłu
Kluczowym elementem reformy jest utworzenie Industrial Decarbonisation Bank (IDB) – Banku Dekarbonizacji Przemysłu, który ma zapewnić do 100 mld EUR wsparcia dla projektów mających na celu ograniczenie emisji przemysłowych. Pierwszy etap działania banku IDB ma wygenerować około 30 mld EUR środków finansowych.
Wzmocniony zostanie również Fundusz Innowacyjny, wspierający wdrażanie technologii niskoemisyjnych i rozwój sektora czystych technologii.
Wzmocniony i utrzymany pozostanie Fundusz Modernizacyjny (możliwe będzie wykorzystanie środków z EU ETS na cele modernizacji systemów energetycznych, wspierania dekarbonizacji przemysłu; pomocy mniej zamożnym państwom członkowskim UE).
Państwa członkowskie UE będą zobowiązane przeznaczać, co najmniej 50% dochodów pochodzących z aukcji uprawnień w EU ETS na inwestycje związane z dekarbonizacją.
2. Dostosowanie EU ETS do celu redukcji emisji o 90% do 2040 r. w porównaniu do 1990 r. oraz zwiększenie elastyczności systemu EU ETS. Planowane zmiany obejmują m.in.:
Trajektoria redukcji emisji w EU ETS zostanie dostosowana od 2031 r.; uprawnienia do emisji będą nadal wydawane w latach 40. XXI wieku;
zostanie zaktualizowany współczynnik liniowej redukcji (ang. Linear Reduction Factor – LRF):
- 3,7% rocznie w latach 2031–2035;
- 1,7% rocznie w latach 2036–2040.
Zapewniona będzie możliwość wykorzystania wysokiej jakości międzynarodowych kredytów węglowych (tzw. offsetów) od 2036 r. i zostanie utworzony mechanizm umożliwiający zakup takich kredytów;
Do systemu ETS zostanie włączonych 250 mln jednostek trwałego krajowego pochłaniania;
Zaplanowano zmianę rezerwy stabilności rynku (MSR) – rezerwa ma być bardziej dynamiczna i zostanie dostosowana do zmniejszającego się rynku po 2030 r., a tempo absorpcji uprawnień zostanie zmniejszone z obecnych 24% do 12%;
Zmiany w zakresie bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji obejmują m.in. utrzymanie przydziałów opartych na benchmarkach po 2030 r. oraz utrzymanie bezpłatnych przydziałów uprawnień dla przemysłu, przy powiązaniu ich z działaniami transformacyjnymi.
System EU ETS ma zostać uproszczony, tak aby ograniczyć obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw i administracji.
3. Rozszerzenie działań na kolejne sektory gospodarki
Planowane zmiany dyrektywy wskazują na zmiany w sektorze transportu, gospodarki odpadami i technologii wychwytywania CO₂. Najważniejsze elementy propozycji zmian obejmują m.in.:
Wsparcie wykorzystania zrównoważonych paliw i wodoru w lotnictwie oraz transporcie morskim;
W sektorze lotnictwa - rozszerzenie systemu EU ETS poprzez m.in. objęcie systemem lotów rozpoczynających się z portów UE do miejsc docelowych oddalonych do 5000 km od centrum UE (od lotniska we Frankfurcie); objecie systemem wszystkich lotów wykonywanych przez samoloty biznesowe (wyloty i przyloty); i dalsze wdrażanie systemu CORSIA w prawie UE w latach 2027–2035.
W transporcie morskim - rozszerzenie zakresu EU ETS na wybrane mniejsze statki o pojemności 400–5000 GT (gross tonnage);
Rozwój technologii wychwytywania i wykorzystania CO₂ (ang. Carbon Capture and Usage);
Stopniowe włączanie spalania odpadów komunalnych do EU ETS;
Stworzenie nowych możliwości dekarbonizacji sektorów trudnych do ograniczenia emisji.
