Europejski Zielony Ład - strategiczna wizja transformacji UE

Europejski Zielony Ład (European Green Deal)^[1] to kompleksowa strategia Unii Europejskiej, mająca na celu przekształcenie gospodarki UE w czystą, zasobowo-efektywną i konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną, zgodną z celami Porozumienia paryskiego oraz zobowiązaniem osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Ład ten stanowi kompas polityki UE w obszarze klimatu, energii, środowiska, przemysłu i sprawiedliwej transformacji społecznej.

Europejski Zielony Ład nie jest jedynie zbiorem celów środowiskowych. To strategia wzrostu gospodarczego, która łączy cele klimatyczne z modernizacją gospodarki i transformacją sektora energetycznego. Jego nadrzędnym celem jest uczynienie z Unii Europejskiej pierwszego neutralnego klimatycznie kontynentu na świecie, przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności gospodarki oraz wzmacnianiu bezpieczeństwa energetycznego.

Rys 1. Elementy Zielonego Ładu

Źródło: Komisja Europejska (2019), Europejski Zielony Ład, Komunikat Komisji, COM(2019) 640 final, Bruksela, 11 grudnia 2019.

Główne filary Europejskiego Zielonego Ładu

Europejski Zielony Ład opiera się na kilku powiązanych elementach polityki i działań legislacyjnych, które wspólnie mają prowadzić do transformacji gospodarki europejskiej w kierunku zrównoważonej i niskoemisyjnej:

1. Neutralność klimatyczna do 2050 r.
Europejski Zielony Ład zakłada, że Unia Europejska osiągnie zero emisji netto gazów cieplarnianych do 2050 r. Cel ten został następnie wpisany do Europejskiego prawa o klimacie, które ustanawia go jako wiążący cel prawny Unii.

2. Redukcja emisji i cele pośrednie
W ramach Zielonego Ładu UE określiła cele pośrednie, w tym redukcję emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r. w porównaniu z 1990 r., oraz rekomendowany cel redukcji o 90% do 2040 r., jako element strategicznego planowania transformacji klimatycznej.

3. Czysta i efektywna energetyka
Transformacja systemu energetycznego jest centralnym elementem Zielonego Ładu. Priorytetem jest rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawa efektywności energetycznej, cyfryzacja i integracja rynków energii oraz redukcja zależności od paliw kopalnych.

4. Wsparcie społecznej i gospodarczej transformacji
Zielony Ład uwzględnia również sprawiedliwą transformację, poprzez mechanizmy wsparcia dla regionów i grup społecznych najbardziej dotkniętych zmianami strukturalnymi, takie jak Europejski Fundusz Sprawiedliwej Transformacji (ang. Just Transition Fund) oraz Społeczny Fundusz Klimatyczny (ang. Social Climate Fund) wspierający inwestycje w modernizację i efektywność energetyczną.

5. Innowacje i konkurencyjność przemysłu
Strategia promuje rozwój technologii niskoemisyjnych, takich jak magazynowanie energii, elektromobilność czy technologie redukcji emisji w przemyśle. Europejski Zielony Ład obejmuje również ramy wspierające rozwój przemysłów o wysokiej wartości dodanej i konkurencyjnych globalnie.