© KOBiZE - Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Wszelkie prawa zastrzeżone.
CDR (ang. Carbon Dioxide Removal, CDR) polega na usuwaniu dwutlenku węgla z powietrza w celu zmniejszenia efektu cieplarnianego wywoływanego przez kumulację zawartości gazów cieplarnianych, w tym CO2, w atmosferze. Do CDR zaliczamy jedynie rozwiązania naturalne i technologiczne, które przyczyniają się do redukcji CO2 z atmosfery w ujęciu netto, a nie obniżania nowych emisji (pochodzących np. ze spalenia paliw kopalnych). Wśród CDR wyróżniamy kilka rodzajów technologii: praktyki carbon farming, biochar, przyspieszone wietrzenie skał, zwiększanie zasadowości oceanów, wybrane rozwiązania w ramach wychwytu i składowania CO2 (CCS) i inne.
CCS (ang. Carbon Capture and Storage) jest zbiorem technologii umożliwiających wychwyt, transport i składowanie dwutlenku węgla. CCS można podzielić na bezpośredni wychwyt z atmosfery (ang. Direct Air Capture with Carbon Storage, DACCS) i wychwyt pośredni z zakładu generującego emisje CO2. Wśród instalacji emitujących CO2 do atmosfery, do których może zostać dostosowana infrastruktura wychwytu pośredniego, znajdziemy zakłady energetyczne spalające paliwa kopalne, np. elektrownie i elektrociepłownie węglowe i gazowe, elektrownie i elektrociepłownie biomasowe, tzw. BECCS (ang. Bioenergy with Carbon Capture and Storage), oraz zakłady przemysłowe (np. cementownie, zakłady produkcji nawozów). Wychwycony CO2 może być składowany permanentnie (przez nawet kilka tysięcy lat), co umożliwić ma zatłaczanie go w pokładach geologicznych. Spośród wymienionych technologii wychwytu, jedynie DACCS i BECCS zaliczamy do CDR, ponieważ przyczyniają się do powstawania emisji ujemnych (w przypadku BECCS emisje zostały pochłonięte także podczas wzrostu biomasy). Pozostałe rozwiązania wykorzystujące technologie CCS (np. wychwyt emisji pochodzących ze spalenia paliw kopalnych) zmniejszają ilość emitowanego CO2, jednak w ujęciu netto emisje są nadal dodatnie (nie są usuwane z atmosfery).
Jeśli na końcu łańcucha wartości wychwycony CO2 trafi do atmosfery, mówimy o CCU (ang. Sarbon Capture and Utilization) czyli ponownym wykorzystaniu, np. jako wkład do produkcji paliw syntetycznych lub tworzyw sztucznych. Etap łańcucha wartości, na którym rozliczane będą emisje z CCU, są przedmiotem toczących się rozmów dotyczących reformy dyrektywy EU ETS.
Coraz częściej rozważa się wykorzystanie CCS i CCU w sektorach trudnych do dekarbonizacji. Technologie CCS/CCU oraz rozwój rynku ujemnych emisji mogą pomóc szczególnie w redukcji emisji procesowych (powstających m.in. przy produkcji cementu) i będą niezbędne do osiągnięcia przez UE celu neutralności klimatycznej do 2050 r.
Jedną z najważniejszych regulacji dotyczących składowania dwutlenku węgla jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. (tzw. Dyrektywa CCS), którą Polska implementowała w prawie krajowym w 2013 r. Inny dokument, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/87/WE z dnia 13 października 2003 r. (tzw. Dyrektywa ETS), w której ustanowiony został system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych, zawiera m.in. przepisy związane ze zwolnieniami z obowiązku przedstawiania uprawnień, kluczowe z punktu widzenia instalacji stosujących CCS. Celem Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/1735 z dnia 13 czerwca 2024 r. (tzw. Net Zero Industry Act, NZIA) jest przyspieszenie rozwoju strategicznych technologii neutralnych emisyjnie i zakłada m.in. osiągnięcie do 2030 r. potencjału zatłaczania na poziomie 50 mln ton CO2.
