Uczestnicy systemu EU ETS i działania objęte systemem

EU ETS obejmuje emisje gazów cieplarnianych pochodzące przede wszystkim z wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, działalności przemysłowej, lotnictwa oraz transportu morskiego. System funkcjonuje we wszystkich państwach członkowskich UE, a także w Islandii, Lichtensteinie i Norwegii. W odniesieniu do wytwarzania energii elektrycznej ma również zastosowanie w Irlandii Północnej. Od 2020 r. EU ETS jest powiązany z szwajcarskim systemem handlu uprawnieniami do emisji.

Uczestnikami EU ETS są przede wszystkim prowadzący instalacje z sektorów EU ETS (elektrownie i elektrociepłownie oraz zakłady przemysłu energochłonnego), operatorzy statków powietrznych oraz przedsiębiorstwa żeglugowe. Są oni zobowiązani do monitorowania i raportowania emisji, poddawania raportów niezależnej weryfikacji oraz corocznego umarzania liczby uprawnień odpowiadającej wielkości zweryfikowanych emisji. Jedno uprawnienie odpowiada prawu do emisji jednej tony ekwiwalentu dwutlenku węgla. Objęcie instalacji systemem zależy od rodzaju prowadzonej działalności oraz, w wielu przypadkach, od przekroczenia określonych progów zdolności produkcyjnej lub mocy cieplnej.

Sektor lotnictwa jest objęty EU ETS od 2012 r. System obejmuje obecnie przede wszystkim loty wykonywane w Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także wybrane połączenia ze Szwajcarią i Wielką Brytanią.

W przypadku transportu morskiego obowiązki wynikające z włączenia do systemu zostały wprowadzone od 2024 r. i obejmują 100% emisji z rejsów między portami w UE oraz emisji powstających w portach UE, a także 50% emisji z rejsów między portem UE a portem w państwie trzecim. Obowiązek umarzania uprawnień do emisji w EU ETS był wprowadzony stopniowo: od 40% zweryfikowanych emisji za 2024 r., 70% za 2025 r. oraz 100% w 2026 r.

Zakres EU ETS obejmuje nie tylko emisje CO₂, lecz także wybrane inne gazy cieplarniane powstające w określonych procesach przemysłowych. System koncentruje się jednak na dużych źródłach emisji, dla których możliwe jest wiarygodne monitorowanie, raportowanie i weryfikacja. Łącznie sektory objęte EU ETS odpowiadają za około 40% całkowitych emisji gazów cieplarnianych w UE.