Jak działa EU ETS?

W EU ETS podstawą jest limit emisji (cap) ustalany na poziomie UE, który jest z czasem zmniejszany. Zmniejszający się limit przekłada się na malejącą liczbę dostępnych uprawnień na rynku – w formie odpłatnej (sprzedawanych na aukcjach) oraz bezpłatnej (przydzielanych operatorom instalacji w EU ETS). Limit odpowiada liczbie dostępnych uprawnień do emisji, przy czym jedno uprawnienie odpowiada emisji 1 tony ekwiwalentu CO₂.

Sprzedaż uprawnień w drodze aukcji to główna metoda rozdziału uprawnień w EU ETS. W wybranych sektorach przemysłowych część puli jest również przydzielana bezpłatnie, m.in. w celu ograniczania ryzyka ucieczki emisji (ang. carbon leakage).

Uczestnicy systemu są zobowiązani do monitorowania, raportowania i weryfikacji (MRV) emisji, a następnie, co roku rozliczają je poprzez umorzenie liczby uprawnień odpowiadającej rzeczywistym emisjom.

Możliwość handlu uprawnieniami do emisji w założeniu ma pozwolić realizować redukcje tam, gdzie jest to najbardziej efektywne kosztowo.

W celu ograniczenia nadwyżki uprawnień na rynku (czyli tzw. TNAC, Total Number of Allowances in Circulation) od 2019 r. funkcjonuje Rezerwa Stabilności Rynkowej (ang. Market Stability Reserve, MSR). W wyniku jej działania udało się ograniczyć nadwyżkę uprawnień w latach 2013-2024 z ok. 2,2 mld do ok. 1,1 mld uprawnień do emisji.