© KOBiZE - Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Kluczowym warunkiem prawidłowego funkcjonowania unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) jest prowadzenie kompletnego, spójnego, przejrzystego i dokładnego monitorowania oraz raportowania emisji gazów cieplarnianych. System ten ma zapewniać porównywalność danych emisyjnych we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz gwarantować wiarygodność rozliczeń emisji. Zasady monitorowania i raportowania emisji określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/2066 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz zmieniającym rozporządzenie Komisji (UE) nr 601/2012 (Dz. Urz. UE L nr 334 z 31.12.2018 r., s. 1, ze zm. (rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/2066 z dnia 19 grudnia 2018 r.).
Prowadzący instalacje oraz operatorzy statków powietrznych objęci EU ETS zobowiązani są do realizacji obowiązków sprawozdawczych zgodnie z następującymi zasadami:
W systemie EU ETS stosowane są następujące metody monitorowania emisji gazów cieplarnianych:
a) Metodyka standardowa
Polega na obliczaniu emisji na podstawie:
Współczynniki mogą być określane na podstawie analiz laboratoryjnych lub, w zależności od przyjętego poziomu dokładności, z wykorzystaniem wartości domyślnych, w tym tabel zawierających wartości opałowe (WO) oraz wskaźniki emisji CO₂ (WE) dla paliw stosowanych w gospodarce krajowej w danym roku ().
Metoda ta jest najczęściej stosowana w instalacjach objętych systemem ETS.
b) Metodyka bilansu masowego
Metoda polega na sporządzeniu pełnego bilansu węgla zawartego w paliwach i materiałach wejściowych oraz produktach i odpadach opuszczających instalację.
Jest wykorzystywana przede wszystkim w złożonych procesach przemysłowych, takich jak:
Metody te wykorzystują ciągły pomiar stężeń gazów cieplarnianych w gazach odlotowych. Emisja określana jest na podstawie bezpośrednich pomiarów prowadzonych za pomocą odpowiednich systemów pomiarowych.
Metodyka rezerwowa może być stosowana w przypadkach, gdy wykorzystanie standardowego systemu poziomów dokładności jest technicznie niewykonalne lub powodowałoby nieuzasadnione koszty (nieracjonalne koszty).
W przypadku stosowania metodyki rezerwowej prowadzący instalację jest zobowiązany do wykazania technicznej niewykonalności lub nieracjonalnych kosztów zastosowania systemu poziomów dokładności, corocznego określania niepewności wszystkich parametrów wykorzystywanych do wyznaczania emisji oraz wykazania, że całkowita niepewność emisji dla instalacji nie przekracza progów określonych w art. 22 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/2066.
W określonych przypadkach dopuszczalne jest równoczesne stosowanie różnych metod monitorowania. Warunkiem jest zapewnienie, że nie wystąpią:
Każdy prowadzący instalację objętą systemem EU ETS jest zobowiązany do posiadania planu monitorowania (formularza planu monitorowania) sporządzonego zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018 /2066 (MRR). Plan monitorowania podlega zatwierdzeniu przez właściwy organ przed rozpoczęciem monitorowania emisji i stanowi integralny element systemu monitorowania emisji prowadzonego przez instalację. Wszelkie istotne zmiany planu monitorowania wymagają zgłoszenia właściwemu organowi, a w przypadkach określonych przepisami MRR również jego zatwierdzenia.
Prowadzący instalację jest obowiązany do opracowania, wdrożenia i utrzymywania planu poboru próbek (formularz planu poboru próbek) dla każdego paliwa lub materiału, w przypadku gdy współczynniki obliczeniowe są określane na podstawie analiz. Plan poboru próbek podlega zatwierdzeniu przez właściwy organ i jest częścią dokumentacji monitorowania emisji.
Ponadto, zgodnie z art. 69 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/2066, prowadzący instalację jest zobowiązany do sporządzenia i przedłożenia właściwemu organowi raportu w zakresie udoskonaleń w metodyce monitorowania (formularz raportu w zakresie udoskonaleń) w przypadkach określonych w przepisach MRR, w szczególności gdy w raporcie z weryfikacji wskazano nieusunięte niezgodności, sformułowano zalecenia dotyczące usprawnienia monitorowania lub gdy instalacja nie stosuje wymaganych poziomów dokładności i korzysta z odstępstw z uwagi na techniczną niewykonalność lub nieracjonalne koszty.
Obowiązek przedłożenia raportu dotyczy prowadzących instalacje kategorii A, B i C, przy czym raport składa się do właściwego organu do dnia 30 czerwca odpowiednio: co 5 lat dla instalacji kategorii A, co 3 lata dla instalacji kategorii B oraz co 2 lata dla instalacji kategorii C, chyba że właściwy organ wyznaczy inny termin, nie późniejszy jednak niż 30 września tego samego roku.
Prowadzący instalację jest zobowiązany do corocznego sporządzania raportu zawierającego informacje o wielkości emisji gazów cieplarnianych. Raport ten podlega niezależnej weryfikacji prowadzonej przez akredytowanego weryfikatora.
Zasady akredytacji i weryfikacji określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/2067 z dnia 19 grudnia 2018 r. w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2018/2067 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie weryfikacji danych oraz akredytacji weryfikatorów na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, które reguluje proces oceny poprawności i wiarygodności raportowanych danych.
W trakcie weryfikacji sprawdzana jest:
Pozytywna opinia akredytowanego weryfikatora jest warunkiem uznania raportu za prawidłowy i umożliwia rozliczenie emisji w ramach systemu EU ETS. Dzięki temu zapewniona jest wysoka jakość danych emisyjnych oraz równe traktowanie wszystkich uczestników systemu w całej Unii Europejskiej.
