W dniu 28 sierpnia 2026 r. przedstawiciel Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) uczestniczył w spotkaniu poświęconemu wysłuchaniu ekspertów pt. „Revision of the EU Emissions Trading System” zorganizowanym przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES).
Spotkanie i wysłuchanie ekspertów odbyło się w związku z rozpoczęciem przez Komitet EKES [1] prac nad opinią dotyczącą przedstawionego przez Komisję Europejską projektu reformy systemu EU ETS na lata 2031–2040. Celem spotkania było zapoznanie członków grupy roboczej EKES z ocenami proponowanych zmian w formułowanymi przez przedstawicieli różnych grup interesariuszy. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. przedstawiciele Komisji Europejskiej, organizacji przemysłowych i pozarządowych oraz europejskich instytutów analitycznych.
Podczas panelu dyskusyjnego przedstawiciel KOBiZE zaprezentował ekspercką ocenę wybranych elementów projektu reformy EU ETS. Wskazał, że propozycja Komisji Europejskiej może być punktem wyjścia do dalszej dyskusji. Jednocześnie podkreślił, że niektóre zaproponowane rozwiązania wymagają dalszych zmian, aby przyszły system skutecznie wspierał redukcję emisji, inwestycje w technologie nisko- i zeroemisyjne oraz konkurencyjność europejskiego przemysłu.
Jednym z głównych tematów wystąpienia był Fundusz Modernizacyjny. Zwrócono uwagę, że pozostaje on jednym z najważniejszych instrumentów solidarnościowych EU ETS, wspierającym transformację energetyczną państw członkowskich UE o niższych dochodach i bardziej emisyjnej strukturze gospodarki. Dlatego powinna zostać zachowana odpowiednia wielkość tego funduszu również po 2030 r., co najmniej na poziomie obowiązującym obecnie. Zwiększanie roli innych instrumentów finansowych nie powinno odbywać się kosztem Funduszu Modernizacyjnego.
W wystąpieniu odniesiono się również do utworzenia Investment Booster oraz kontynuacji Funduszu Innowacyjnego. Podkreślono, że finansowanie transformacji przemysłowej powinno być rzeczywiście dostępne we wszystkich państwach członkowskich UE i uwzględniać różnice w kosztach kapitału, strukturze gospodarki oraz skali wyzwań transformacyjnych. Pozytywnie oceniono utworzenie w ramach Investment Booster puli przeznaczonej dla państw członkowskich o niższych dochodach. Zwrócono jednak uwagę na ryzyka związane z zasadą wydawania środków w ramach tego instrumentu, tj. „first in, first served”, która może premiować podmioty posiadające już przygotowane inwestycje, a niekoniecznie te, które mają największe potrzeby.
Kolejnym omawianym zagadnieniem był bezpłatny przydział uprawnień. Wskazano, że powinien on pozostać skutecznym mechanizmem ochrony europejskiego przemysłu przed ryzykiem ucieczki emisji (ang. carbon leakage) do czasu potwierdzenia, że CBAM (ang. Carbon Border Adjustment Mechanism) zapewnia porównywalne warunki konkurencji wobec producentów spoza UE. W tym kontekście wątpliwości budzi natomiast proponowane odroczenie przydziału 20% uprawnień do czasu weryfikacji realizacji inwestycji w ramach planów dekarbonizacyjnych, ponieważ rozwiązanie to może ograniczać zdolność przedsiębiorstw do finansowania transformacji w okresie ponoszenia największych nakładów.
W podsumowaniu podkreślono, że skuteczność przyszłego EU ETS powinna być oceniana nie tylko przez pryzmat tempa redukcji emisji, lecz także zdolności systemu do pobudzania inwestycji, zapewnienia przewidywalności kosztów oraz utrzymania produkcji przemysłowej w Europie.
© KOBiZE - Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami. Wszelkie prawa zastrzeżone.
